درختان و اهمیت آنها در چرخه حیات

 

منابع طبیعی مهمترین و اساسی ترین  ذخیره موجود در هر کشور می باشندو در صورت بهره برداری معقول و در خور از آنها می توانند نیاز جوامع را بر طرف کرده و از واردات بی رویه تا حد قابل ملاحظه ای بکاهند.

در جامعه مدرن امروزی منابع طبیعی به دلیل پیشرفت های تکنولوژی ، صنعت و فعالیت های توسعه ای مورد بی رحمی قرار گرفته و عرصه های بکر و دلنواز جای خود را به ساختمان های خشن و بی روحی داده اند که ساکنانشان را مانند یک زندانی در خود محصور کرده اند.با اختراع تکنولوژی های جدید تمامی فعالیت ها از حالت سنتی به صنعتی درآمده و این تغییر سبب تخریب روز افزون منابع طبیعی گشته است.به طوری که اوج انهدام و نابودی با شروع انقلاب صنعتی مصادف بود.که در پی آن هزاران گونه گیاهی و جانوری منقرض شده ودر خطر انقراض قرار دارند.اما با وجود این همه آسیب هایی که بر پیکره ی محیط زیستمان وارد آورده ایم ،عرصه های طبیعی به فعالیت خود ادامه داده ودر جهت بهبود شرایط محیطی پیش می روند.

یکی از اجزاء منابع طبیعی درختان و جنگل ها می باشند که نقش حیاتی را در کره زمین ایفا میکنند که در زیر به برخی از آنها اشاره می کنیم.

تولید اکسیژن وتلطیف هوا:

در حال حاظر حدود 60 درصد اکسیژن مورد نیازساکنان کره زمین را جنگلها و درختان تامین مکنند.پژوهش ها نشان می دهد که یک درخت حدود 25 تا 30 کیلو گرم اکسیژن در سال تولید می کند و یک عرصه یک هکتاری از جنگل 2.5 تن اکسیژن را در سال به اتمسفر وارد می کند که این میزان تامین کننده اکسیژن مورد نیاز 10 نفر در در طول سال می باشد.طبق بررسی های به عمل آمده اختلاف دمای یک منطقه جنگلی نسبت به مناطق مجاور خود که فاقد پوشش می باشند حدود 11 درجه سانتی گراد می باشد. و این اختلاف بیانگر نقش عظیم درختکاری در تلطیف و خنک کردن هوا خصوصا در مناطق گرمسیر می باشد.

 

تاثیر بر خاک منطقه:

فضای سبز و درختان با ریشه دوانی در خاک سبب استحکام ساختمان خاک و  به هم چسبیدن ذرات خاک شده و نفوذ پذیری آن را افزایش می دهند.و با این کار از سرعت سیلاب و رواناب های مخرب که در اثر بارش باران های شدید ایجاد می شوند تا حد قابل توجهی می کاهند.گیاهان همچنین با سایه اندازی روی زمین و کاهش شدید سرعت باد تبخیر از سطح خاک را کاهش داده و مانع از ایجاد فرسایش بادی و تولید ریز گرد می شوند.

تحقیقات نشان داده است که هر هکتار جنگل 68 تن غبار را از محیط جذب می کند.

کاهش آلودگی هوا:

هوای آلوده سبب تاثیر نامطلوب بر سلامت عمومی و حیات افراد ،جانوران وگیاهان می گردد.جنگل ها به عنوان بزرگترین و مهمترین منبع جذب و ته نشینی آلاینده ها در اکوسیستم های خشکی محسوب می شوند. گیاهان علاوه بر اینکه به طور مستقیم میتوانند آلاینده ها را جذب کنند بلکه از طریق غیر مستقیم نیز با کاهش دما و در نتیجه کاهش مصرف انرژی، از ورود آلاینده ها به اتمسفر جلوگیری می کنند.

عمده ترین فرایند های گازی که گیاهان می توانند در تقلیل آنها در محیط نقش داشته باشند عبارتند از : دی اکسید کربن (co2)، دی اکسید گوگرد(so2) ،منو اکسید کربن(co) ،ازن (o3)و ذرات معلق با قطر کمتراز 10 میکرون.

از آنجایی که دی اکسید کربن یکی از عوامل مهم در ایجاد گازهای گلخانه ای و گرمایش جهانی زمین است. مدیریت جنگل های شهری می تواند از طریق جذب آن و در نتیجه کاهش انتشار کربن به اتمسفربسیار موثر باشد.به طوری که با کاشتن هر هکتار جنگل 7.5 تا 8.5 تن دی اکسید کربن را می تواند از محیط جذب کرد.

تاثیر بر کاهش دمای محیط شهری و کاستن از مصرف انرژی :

         درختان و فضای سبز از طریق جذب تشعشعات خورشید و پدیده تبخیر و تعرق ،باعث کاهش انرژی گرمایی محیط که از ویژگی های مهم اقلیم های گرم است می گردند.حدود 60 تا 70 درصد انرژی خورشیدی رسیده به گیاهان از طریق پدیده تبخیر و تعرق آزاد می شود که این تبخیر و تعرق با عث پایین آمدن دمای ساختمان ها شده و از این طریق می توان 17 درصد از انرژی خنک سازی محیط را کاهش داد.

کاهش آلودگی صوتی:

در محیط های شهری به دلیل فعالیت مراکز صنعتی و رفت و آمد وسایط نقلیه و هواپیماها آلودگی صوتی بسیار بالا بوده و معمولا به بیش از 100 دسی بل می رسد که این مقدار حدود دو برابر میزان سطح مطلوب صدا برای انسان است.یکی از بهترین راه های مقابله باافزایش شدت صوت در محیط های شهری ،کاشتن درختان مناسب است.گیاهان از طریق انعکاس ،انحراف و جذب صدا می توانند باعث کاهش موثر در اصوات شوند.یک کمربند سبز 30 متری می تواند شدت صوت را تا 21 دسی بل کاهش دهد و تا حدودی آرامش را در محیط های مسکونی اجاد نماید.

کارکرد اجتماعی:

درختان با توجه به مسائل اجتماعی حاکم برشهرهای امروزی دارای اهمیت بالایی هستند.چشم انداز های سبز می توانند در سلامت و بهبود وضعیت روحی و جسمی افراد از طریق ایجاد مکان هایی جهت تفرج و نیز معاشرت گروه های مختلف اجتماعی نقش ارزنده ای داشته باشند.با احداث پارک در یک محله و مکان شلوغ شهری می توان تا حد قابل ملاحظه ای در کاهش فشارهای روحی و روانی افراد و درمان برخی بیماری ها نظیر افسردگی و ناراحتی های عصبی  موثر بود.

ارزشهای مادی و علمی:

انسان از دیرباز برای امرار معاش و همچنین ساختن ابزار و ادوات مورد نیاز خود به منابع طبیعی وابسته بوده است به طوری که امروزه بسیاری از مبلمان های شهری و خانگی ،لوازم التحریر ،کاغذ، ساختمانها و سایر مایحتاج خود را از طریق چوب استحصال شده از درختان جنگل تامین می کند. علاوه بر موارد ذکر شده ،پوست ،برگ، صمغ، ریشه وچوب بسیاری از درختان دارای خواص دارویی ارزشمندی بوده که در درمان بسیاری از بیماری های صعب العلاج نظیر بیماری های قلبی ،ریوی ،کلیوی و...نقش بسزای را ایفا می کنند.با وجود این همه فواید و کاربرد های ذکر متاسفانه منبع طبیعی روز به روز مورد تهاجم و تخریب قرار گرفته و روزانه هزاران هکتار از آنها در سراسر دنیا در اثر بهره کشی های بی رویه نابود می شوند.تصور کنید اگر همین روند نابودی و انهدام منابع طبیعی و جنگل ها ادامه یابد سرنوشت آیندگان ما چگونه رقم خواهد خورد ؟ آیا این کره خاکی می تواند با همه زخم هایی که بر پیکرش وارد آمده باز هم نیاز های فرزندانمان را تامین کند! 

 

مارهای جزیره کیش

مارها جزو رده خزندگان(reptilia )هستندوگونه های مختلف آنها در هر دو محیط آبی و خشکی زندگی میکنند.مارها از لحاظ خطرناک بودن برای انسان و جانوران به سه دسته سمی،نیمه سمی و غیر سمی تقسیم میشوند.سم مار که به آن venom میگویند مخلوطی از مواد بیولوژیک متشکل از پلی پپتیدهای آنزیمی و غیر آنزیمی است که عملشان در انسان،موجب بروز مسمومیت های گزیدگی می شود.

در اغلب مارها سم تولید شده در یک جفت غده سمی ذخیره می شود.این غده در اغلب مارها در فضایی واقع در پشت چشم روی استخوان فک بالایی که به سمت پایین و عقب چشم امتداد دارد قرار دارد.مار با حرکت سریع استخوان های سر و فشار وارده توسط ماهیچه ها به غده سمی مقداری سم از راه کانال به دندان سمی وارد می کند.این دندان که به آن fang نیز می گویند ،شیار دار یا مجوف و شبیه سوزن تزریقات است،که پس از گزش وارد بدن طعمه شده و سم را به بدن او منتقل می کند.سمومی که توسط مارها به بدن طعمه وارد می شوند بر اساس نوع مار گزنده تاثیراتشان متفاوت است.به طوری که از نظر بالینی زهر افعی ها خون گرا یا موثر در خون است(vasculotoxin). زهر مارهای الاپیده مانند مار کبری عصب گرا یا موثر در سیستم عصبی است(neurotoxin). و زهر مار های دریایی ماهیچه گرا بوده و اثر خود را بر روی ماهیچه ها می گذارد(myotoxin).

عوارض ایجاد شده بر اثر گزیدگی توسط مارها:

به طور کلی آثار مسمومیت با سم مار به دو گروه موضعی و سیستمیک تقسیم می شود.آثار مسمومیت موضعی عبارتست از:ورم موضعی ،نکروز بافت،طاول....

از اثار مسمومیت سیستمیک می توان به مسمومیت عصبی،مسمومیت خونی،مسمومیت عضلانی و مسمومیت های قلبی و کلیوی اشاره کرد.سم مارهای عصب گرا مثل مار کبری عوارض مختلفی مانند فلجی در سلول های عصبی ایجاد می کندتقریبا 21%پرتئین اصلی سم کبری را فاکتور نوروتوکسین تشکیل می دهدو از نشانه های بالینی این سم اختلال بینایی،فلج و تنگی نفس می باشد.در این حالت بیمار با یک چشم اشیا را بهتر تشخیص می دهدوچنانچه از او پرسش های  شود مانند اشخاص مست پاسخ می دهدو خیلی آهسته صحبت می کند.پس از گزش توسط مار کبری علائم سیستمیک به سرعت آشکار شده (در مدت 5 تا 10 دقیقه)و مراجعه سریع به پزشک الزامی است.

افعی ها:

مهمترین علائم بالینی زهر افعی ها ورم و درد موضعی همراه با نکروز و گانگرن اندام است.زهر افعیها از طریق عروق لنفاوی سطحی پوست منتشر می شودو در مسیر خود سبب درد و تورم شدید گاهی همراه با طاول و تراوشات خونابه ای و ترومبوزهای سطحی میشود که به آهستگی گسترش می یابد.

مارهای دریایی:

سم مار دریایی سبب مسمومیت عضلانی،فلج عضلات چشم،گشادی مردمک چشم،قفل شدن دهان،اختلال بلع،گاهی نارسایی حاد کلیوی به علت میو گلوبینوری و بالاخره نارسایی کبدی می گردد.در حدود 50%از گزش های مار دریایی مسمومیت قابل توجهی را نشان نمی دهدو اولین تظاهرات مسمومیت حاصل از سم مار دریایی به صورت درد های عضلانی است.که الزاما در نزدیکی محل گزش نمی باشد.و بروز یا ا حساس درد معمولا طی 2 ساعت بعد از گزش رخ میدهد.به طوری که بعد از گزش مار دریایی علائم عصبی ممکن است نسبت به مارهایی نظیر کبری دیرتر پدید آیند و شامل نارسایی تنفسی،ایست قلبی در اثر هیپرکالمی و یا نارسایی کلیوی می باشد.اثرات مارهای دریایی ظاهرا با هم مشابهند.

مارهای نیمه سمی:

مارهای نیمه سمی ندرتا باعث مسمومیت می شوند.علائم مسمومیت معمولا به صورت درد،تورم و خون مردگی در اطراف ناحیه گزش است .و گاهی باعث تورم غددلنفاوی ناحیه گزیده شده می شود.همچنین مواردی از گزگز،انقباضات غیر ارادی عضلانی،افتادگی پلک ها،مشکل بلع،اختلالات تنفسی و حتی مرگ نیز گزارش شده است.

به طور کلی باتوجه به میزان ترشح ،قدرت کشندگی و دوز سم به ترتیب مار کبری ،مار جعفری،افعی یا گرزه مار و مار شاخدار از دیگر مار های سمی ایران خطرناک ترند.

مقدار سم کبری بیش از انواع دیگر مارهای ایران است.مقدار سم نوزادان مارهای سمی برای کشتن یک فرد بالغ کافی است.مار گزیدگی های خطرناک در ایران اکثرا مربوط به گروه افعی ها و مخصوصا گزش گرزه مار یا افعی است که علائم بالینی آن حدود 15 دقیقه پس از گزش ظاهر می شود.

انواع مارهای جزیره کیش:

در جزیره کیش دو گونه مار جعفری و قیطانی یافت می شود.مار قیطانی غیر سمی بوده و دارای بدنی کشیده و باریک وپوزه ای نسبتا تیز و مشخص است.این مار به رنگهای زیتونی،سبز روشن مایل به خاکستری،زیتونی مایل به قهوه ای دیده می شود.در برخی نمونه ها ناحیه پشت از پس سر تا انتهای دم دارای یک خط قرمز رنگ یا نارنجی متمایل به قهوه ای ممتد می باشد.و گاهی سطح پشتی فاقد خط قرمز بوده اما رنگ قسمت قدامی بدن وقسمت خلفی آن متفاوت است،به طوری که در قسمت قدامی خطوط با رنگ تیره یا سیاه به شکل زیگزاگ نا منظم با خالهای کوچکتر در سطح جانبی وجود دارندو قسمت خلفی بدن یکنواخت و به رنگ خاکستری است.حداکثر طول بدن مار قیطانی 130 سانتی متر بوده ودم آن تا35 سانتی متر می رسد.ازمارمولک ها و گاهی پستانداران وپرندگان کوچک تغذیه میکند.این مار تخمگذار بوده و در فصل تابستان بین 3 تا 7 تخم نسبتا بزرگ می گذارد.زیستگاه خود را در مناطق کوهستانی ،منطق صحرایی ودامنه تپه ها انتخاب می کند.که در جزیره کیش بیشتر در لابه لای درختان و درختچه هایی نظیر کنار ،کهور و یا حفره های موجود در زمین و سوراخ های موجود در دیوارها سکنی می گزیند.مار قیطانی یک مار کاملا بی آزار و غیر سمی است و به محض دیدن آدم سریعا محل را ترک کرده و می گریزد.

 

 

مار جعفری:

این مار با نام علمیechis carinatus sochureki در رده خزندگان ،زیر راسته مارها و خانواده افعی ها قرار دارد.جعفری از لحاظ سمی بودن بعد از مار کبری دومین مار سمی ایران است.دارای جثه ای نسبتا کوچک بوده و دارای 35 تا 90 سانتی متر طول است .همانند دیگر افعی ها دارای سر و گردنی مشخص است. زیرا در بیشتر مارهای دیگر گردن به طور کامل از سر و بدن مشخص نیست.دارای مردمک چشم  عمودی،پوزه کوتاه ودارای سری پوشیده از فلس های کوچک ولی تیغه دار است.رنگ بدن آن در ایران درنقاط مختلف متفاوت است.وبه رنگ های قهوه ای مایل به خاکستری ،زیتونی،خاکستری مایل به زرد بانوارهای زیگزاک روشن دیده می شود.مار جعفری به خاطر داشتن یک علامت صلیب روی سر به راحتی از دیگر مارها قابل تشخیص است.این مار در نواحی بیابانی یا نیمه بیابانی گرم و خشک یا مرطوب ،در دشت ها و تپه های رسی یا ماسه ای،دامنه کوهپایه ها با پوشش گیاهی اندک بوته ای یا درختچه ای ،و نیز دهانه چاهها،باغ ها و خرابه ها ،گورستان ها و حاشیه مزارع دیده می شود.حرکت مار جعفری به روش خاصی صورت می گیرد وبه صورت ترکیبی از حرکت پهلو و زیگزاک است به طوری که ابتدا سر را پرتاب می کند سپس بدن را به همان قسمت می کشد.این مار بیشتر شبگرد بوده و از هنگام غروب تا طلوع آفتاب فعالیت می کند.گاهی نیز روزها زیر سنگها درون حفره های زیر زمینی،لانه جوندگان ،شکاف سنگها و زیر بوته ها پنهان می شود. و به ندرت در نواحی مسکونی یا محل های پر رفت و آمد انسان دیده می شود.

برای شکار از درختان و بوته ها بالا می رود و یا روی سنگ ها و زیر بوته ها یا لبه چشمه ها بدون حرکت به کمین می نشیند و انواع جوندگان کوچک ،مارمولکها ،وزغ ها،وبند پایان بزرگ مثل عقرب ها ،رتیل ها و دیگر حشرات را شکار می کند.مارهای جعفری کوچک و نوزادان از بچه موش ها ،مارمولک و حشرات تغذیه می کنند.

این مار بسیار تنبل و کم تحرک بوده و به آرامی و بدون سر وصدا حرکت می کند.هنگام احساس خطر به دور خود می پیچد و سر را در میان بدن پنهان می کند.وبا حرکات مارپیچی به صورت عدد 8 لاتین و مالیدن فلس های کناری خود صدای خاصی تولید می کندگاهی نیز با حمله های ناگهانی سعی در دور کردن دشمن دارد.

علائم مسمومیت با زهر مار جعفری:

از علائم مسمومیت با زهر جعفری می توان به پیدایش ورم ،تهوع،استفراغ،سر گیجه،سردرد،افزایش ضربان قلب،بزرگ شدن غدد لنفاوی ودردناک بودن آنها و نکروز بافت در اطراف محل گزش،خونریزی هنگام سرفه کردن ،خونریزی از بینی و در ادرار و گاهی مدفوع خونی اشاره کرد.پس از چند دقیقه تا نیم ساعت ،غدد لنفاوی سفت و دردناک می شوند به طوری که بزرگ و قابل لمس می شوند.خونریزی حدود ده ساعت پس از گزش شروع می شودکه ابتدا از لثه ها شروع می شود و کم کم دردستگاه گوارش و نیز دستگا ه تناسلی و ادراری ادامه می یابد.در بیشتر موارد بعد از 24 تا 48 ساعت در صورت عدم رسیدگی های لازم و مراجعه به پزشک فرد گزیده شده می میرد.بیشتر افراد به خاطر جثه کوچک مار جعفری آن را با یک بچه مار اشتباه می گیرند و پس از آزار و اذیت آن مورد گزش قرار می گیرند.

تولید مثل:

مار جعفری به صورت تخم –بچه زا بوده یعنی نوزادان در بدن مادر از تخم بیرون می آیندو زنده متولد می شوند.مار ماده در فصل تابستان معمولا 3 و گاهی 23 نوزاد به دنیا می آورد.نوزادان هنگام تولد حدود15 سانتی مترطول دارند.و پس از نخستین پوست اندازی که در حدود یک هفته طول می کشد قادر به گزیدن و تزریق سم هستند.اغلب نوزادان یک هفته ای دارای سمی با غلظت بالا و کشنده هستند.

با این حال خوشبختانه این مار از انسان فراری است  و دور از انسان زندگی می کند.اگر مار جعفری با انسان روبرو شود ،هیچگاه در مرحله اول اقدام به گزش نمی کندبه این صورت که اگر در حال حرکت باشدو متوجه حضور انسان شود،پیش از هر کاری به دنبال مخفیگاه می گردد ویا اینکه اگر راه فرار نداشته باشد در جای خود بی حرکت می ماند و پس انکه از کنارش دور شدیم به آرامی آن محل را ترک می کند.اگر در حال چنبره و استراحت باشد و از کنارش عبور کنیم ،با صدایی که از خود تولید می کند ما را از حضور خود متوجه می سازد.با این وجود اگر به طرفش برویم به سرعت فرار می کند یا ابتدا با به هم مالیدن فلس ها و فش فش کردن و پرتاب سرسعی می کند اول هشدار بدهد سپس در نخستین فرصت فرار می کند.زمانی که بخواهیم آن را صید کنیم آن وقت است که با هدف گزیدن به ما حمله می کند.این مار آنچنان از انسان دوری می کند،که اگر در یک اتاق با یک مار جعفری چند روزی را سپری کنیم به هیچ وجه به ما نزدیک نمی شود و برای ما خطری به وجود نمی آورد مگر اینکه ما بخواهیم به او آسیبی بزنیم.در گذشته جمعیت آن در ایران در حد مطلوب بوده و از جمعیت مناسبی برخوردار بود ولی در سالهای اخیربه دلیل صید بی رویه توسط مارگیر ها برای مراکز سموم سازی ،کشتن آنها به دلیل ترس و نفرت مردم،تخریب زیستگاه در اثر شهرسازی و جاده سازی جمعیت آن رو به کاهش گذاشته است.

با وجود خطراتی که در مورد مارها اشاره شد نمی توان از فواید و نقش سازنده آنها در طبیعت چشم پوشی کرد.مارها با کنترل جمعیت برخی گونه ها خصوصا  گونه هایی نظیر جوندگان که دارای جمعیت انفجاری هستند نقش بسزایی در ایجاد تعادل در اکوسیستم ایفا میکنندو چه بسا در صورت از بین رفتن آن در یک منطقه ،خسارات فراوانی به مزارع ،کشتزارها ،و حتی محیط های انسانی در اثر هجوم جوندگان وارد می آید.همچنین زهر مار در صنایع پزشکی کاربرد های فراوانی دارد. و از این گونه با ارزش می توان در درمان بسیاری از بیماری های لاعلاج یاری جست.ارزش و اهمیت این گونه سودمند به حدی است که گذشتگان برای آن نوعی احترام قائل بودند و کشتن آن را مایه از بین رفتن خیر و برکت و قطع شدن روزی خود می دا نستند بنابراین از کشتن آن خودداری می کردند.

مارها جزیی از زیست بوم یک منطقه هستند و کشتن آنها نه فقط از روی نادانی است بلکه یک ضربه آسیب پذیر به طبیعت محسوب می شود.دیدن این حیوانات خوش خط و خال و زیبا در طبیعت بسیار هیجان انگیز و لذت بخش است.به شرطی که مزاحم آنها نشویم زیرا هر موجودی در نهایت برای حفظ جان خود نیازمند دفاع از خویش است.

 

اگر همه فیتوپلانکتون های ریز دریاها و اقیانوس ها بمیرند چه اتفاقی خواهد افتاد

کلمه پلانکتون که به زبان لاتین معنی شناور و معلق در آب را دارد

معمولا به آبزی گفته میشود که توان شنا در جهت مورد دلخواه و در

عکس جریان آب را نداردو حرکت آن تابع حرکت آب است.پلانکتون ها

به دو گروه تقسیم می شوند :

گروه اول فیتوپلانگتون ها و گروه دوم :زئوپلانکتون ها

فیتوپلانکتون ها یا پلانکتونهای گیاهی عمدتا تک سلولی بوده و تنها

با میکروسکوپ می توان آنها را مشاهده کرد.و سالانه در دریاهای

جهانی 130 میلیارد تن از آنها تولید می شود.این موجودات پایه و

اساس تولید در دریاها و اقیانوس هارا تشکیل می دهند.به طوری

نقش گیاهان سبز خشکی را در دریا ایفا می کنند.فیتوپلانکتون ها با

استفاده از نور خورشید گاز کربنیک موجود در هوا را که توسط آب

دریا جذب شده و به صورت محلول در آمده است را تجزیه کرده و با

شکستن ترکیب آن کربن موجود در دی اکسید کربن را به مواد آلی

گیاهی تبدیل میکنند. واکسیژن حاصل از این واکنش ،به هوا و

اتمسفر منتقل می شود.گروه دوم :زئوپلانکتون ها یا پلانکتون های

جانوری هستند که اندکی از فیتوپلانکتون های گیاهی بزرگترند واز

آنها تغذیه میکنند. و خود به عنوان اولین غذای گوشتی اقیانوس ها

هستندکه توسط انواع مختلف آبزیان بزرگتر خورده می

شوند.همانطور که گفته شد فیتوپلانکتون ها برای رشد و نمو خود از

دی اکسید کربن محلول در آب دریا استفاده میکنند و از آنجایی که

تولید دی اکسید کربن در هوا سبب گرم شدن کره زمین می شود و

ایجاد اثر گلخانه ای میکند، این موجودات میکروسکپی با جذب آن به

صورت محلول در دریا ،آن رابه مواد آلی و اکسیژن تبدیل می

کنند.ودر صورت مرگ فیتوپلانکتون ها آب اقیانوس نمی تواند به

اندازه کافی دی اکسید کربن موجود در هوا را جذب کند و در نتیجه با

افزایش دی اکسید کربن در اتمسفر، دمای هوا افزایش یافته و این

امر به سرعت سبب ذوب شدن یخ ها ی قطبی می شود.با ذوب

شدن یخ های قطبی آب حاصل از آنها به دریا و اقیانوس ها وارد

شده و سطح آنها را چندین متر بالا خواهد برد.که نتیجه آن زیر آب

رفتن هزاران جزیره وخشکی کوچک و بزرگ در سراسر کره زمین

خواهد بود.از دیگر تاثیراتی که مرگ فیتوپلانکتون ها می تواند در پی

داشته باشد این است که ،زئوپلانکتون های جانوری ریز در آب و ما

هیان ریزو بی مهره گانی که از آنها تغذیه می کنند از گرسنگی

خواهند مرد.و در ادامه ماهیان و دیگر آبزیانی که از ماهیان ریز تر از

خود و زئو پلانکتون ها به عنوان غذا استفاده می کنند نیز می

میرند.با مرگ این آبزیان جمعیت باکتری های هتروتروف(مصرف

کننده)در آب به سرعت افزایش می یابد،و این باکتری ها تمامی

مواد غذایی موجود در آب را مصرف می کنند.با کاهش جمعیت

 

آبزیان و نابودی آنها صنعت صید و صیادی به ویژه در کشورهایی که

اقتصادشان وابسته به این صنعت است و بخش عمده ای از سبد

غذایی آنها از آبزیان تامین می شود به مخاطره خواهد افتادو پیامد

های ناگواری را برای میلیونها نفر در سراسر دنیا که از این راه امرار

معاش می کنند به همراه خواهد داشت.نتیجه گیری که از این بحث

می توان کرد این است که تمامی موجوداتی که خداوند آفریده

است با اندازه های مختلف از میکروسکپی گرفته تا بزرگترین

جانوران غولپیکر نظیر والهای دریایی که طول آنها به حدود نود متر

میرسد به همدیگر وابسته بوده و انقراض هر گونه از آنها میتواند بر

حیات دیگر موجودات نیز تاثیر داشته باشد پس بیاییم در حفظ

ونگهداری همه موجودات پیرامونمان حتی برای آینده خودمان هم

که شده کوشا باشیم

RED TIDE:کشند قرمز

 

 

کشند قرمز یا شکوفایی جلبکی پدیده ای است طبیعی که براثر نوعی جلبک میکروسکپی به وجود می آید.

این موجود زنده در برخی موارد سمی تولید می کند که بر بخش مرکزی سیستم عصبی ماهیان تاثیر می گذارد و سبب فلج شدن سیستم تنفسی آنها شده و مرگ ماهیان را به دنبال دارد.

زمانی که جلبک ایجاد کننده رد تاید در تراکم بالا تولید شود ،به صورت لکه های رنگی در آبها که اغلب قرمز هستند مشاهده می شود.کشند قرمز همیشه به رنگ قرمز دیده نمی شود بلکه می توان آن را در رنگهای قهوه ای ،نارنجی ،ارغوانی و زرد نیز مشاهده کرد.

نکته قابل توجه این است که ،همه کشند های قرمز سمی نیستند. به عنوان مثال دریای سرخ نامش را به خاطر شکوفایی غیر سمی سیانو باکتری هایی که دارای رنگیزه بسیار قرمزی هستند گرفته است.

عوامل ایجاد کننده کشند قرمز:

عوامل مختلفی بر شکوفایی جلبکی موثرند که برخی از آنها عبارتند از:تغیرات شرایط آب و هوایی،پدیده پر غذایی،فاکتورهای هیدرولوژیکی، برخی آلودگی هایی که منشا انسانی دارندو......

 

آثار مخرب ناشی از شکوفایی جلبکی:

    1_آسیب فیزیکی:تراکم بالای ارگانیسم های کشند قرمز میتواند ماهی ها را از طریق مسدود کردن آبشش هایشان خفه کند.

2- کاهش اکسیژن: رد تاید به طورغیرمستقیم نیز می تواند از طریق کاهش اکسیژن محلول در آب باعث مرگ آبزیان شود.

3- مسمومیت مستقیم برای انسان:

برخی سموم ایجاد شده توسط رد تاید بسیار قوی بوده و سبب مسمومیت انسان می شود.که معروفترین این سموم دینوفلاژه های نوروتوکسین هستند که سبب مختل شدن فعالیت های طبیعی عصب می شوند.

4- مسمومیت غیر مستقیم:

تا کنون چهار نوع مسمومیت غیر مستقیم که برای انسان مضر می باشد شناخته شده که عبارتند از :فلج شدن ،اسهال ،علائم عصبی،ایجاد حالت فراموشی

مسمومیت ناشی از مصرف گوشت ماهی به ندرت ایجاد می شود ولی توصیه می شود به هنگام مصرف ماهی به دلیل احتمال ورود سم به آبشش ها و زیر پوست این قسمت ها را جدا کرده و دور بریزید.

بیشترین مسمومیت ناشی از مصرف موجوداتی نظیر صدف ها و نرمتنان می باشد زیرا این موجودات ذرات موجود در آب نظیر،فیتوپلانگتونها را فیلترمی کنند. و فیتوپلانگتون ها باعث تجمع مواد سمی در سیستم هضم این موجودات می شوند.در ادامه با مصرف این موجودات توسط گونه های دیگر نظیر پرندگان ، پستانداران دریایی و حتی انسان سبب بیماری و مرگ آنها می گردد.

لازم به ذکر است که با پختن موجودات دریایی ذکر شده ،تنها بخشی از سمیت آنها کاسته می شود زیرا این سموم در برابر گرما مقاوم هستند و از بین نمی روند.

علائم ناشی از مسمومیت با شکوفایی جلبکی سمی:

نخستین علائم مسمومیت احساس سوزش،سوزن سوزن شدن،تیر کشیدن و یا داغ شدن لبها،زبان، وسر انگشتان می باشد.که تا 30 دقیقه بعد از خوردن ،علائم آن مشخص می شود.

بعد از مدتی علائم دیگری ظاهر می شوند که شامل سرگیجه،ناهماهنگی ماهیچه ها،سر درد،استفراغ و مشکلات تنفسی می باشد.

خوشبختانه رد تاید ایجاد شده در سواحل جنوبی کشورمان برای انسان سمی نبوده و فقط بر تعدادی از آبزیان صدماتی وارد آورده است.

 

 

 

لاک پشتها را دریابیم

 

مقدمه:

 

از آغاز پيدايش حيات در كره زمين تا كنون تغييرات فراواني در چرخه اكوسيستم ها وحيات موجودات زنده ايجاد گرديده است .برخي از اين تغييرو تحولات منجر به بهبود شرايط براي گروهي از جانداران و تكامل آنها گرديد،و بعضي ديگر نه تنها در پيشبرد شرايط مطلوب زندگي سودمند نبودند ،بلكه شرايط را براي كاهش جمعيت و حتي انقراض تعداد كثيري از گونه هاي گياهي و جانوري مهيا ساخت.                    

در پي ميليونها سال پيش تا كنون هزاران گونه گياهي و جانوري از ميان رفتند ،كه اگر در زمان حال وجود داشتند شايد حلال بسياري از مشكلات و امراضي مي شدند كه امروزه گريبانگير بشر و ديگر مخلوقات شده اند.به جرات مي توان گفت كه عامل انقراض و فروپاشي اكثر جمعيت ها انسان است.فعاليت هاي توسعه اي بدون در نظر گرفتن ظرفيتهاي محيطي و همچنين پيشرفت تكنولوژي هاي نو و  رواج نادرست آنها در سراسر دنيا كه نتيجه ا ي جزتوسعه ناپايدارو تخريب و انهدام طبيعت نداشتند، دست در دست هم نهادندو زمينه را براي ايجاد بحرانهاي زيست محيطي فراهم آوردند.                                                               

اگر سري به ليست سرخ (آي. يو. سي . ان) بزنيد ،نام بسياري از گونه ها را در رديف گونه هاي در خطر انقراض خواهيد ديد.يكي از اين گونه ها لاك پشت دريايي است.لاكپشت هاي دريايي كه جزء لاينفك و بسيار ضروري دريا و زنجيره غذايي هستند،نقش بسيار عمده و بي بديلي در حفظ تعادل و توازن اكوسيستمي دريا و خشكي ايجاد مي كنند.              

آنها با تغذيه‌ از علف ها و جلبك هاي دريايي ،  ماهيان كوچك ، برخي جانداران موجود در نزديكي سواحل و مواد زائدي كه در لا به لاي مرجان ها قرار دارند،علاوه بر اينكه محيط زندگي و شرايط زيست مرجانها را بهبود مي بخشند ،فضاي مناسبي را نيز براي تخم ريزي ديگر آبزيان در سواحل مرجاني كه زيستگاه حدود 80000 هزار گونه آبزي هستند، فراهم مي آورند.                                                    

از ميان 5 گونه لاكپشت دريايي كه در خليج هميشه فارس وجود دارند تنها 2 گونه به نامهاي لاكپشت عقابي و لاكپشت سبز در سواحل اين خليج زيبا تخمگذاري مي كنند.           

فصل تخمگذاري لاكپشت هاي دريايي از اواسط اسفند ماه آغاز مي شود،و تا اوايل شهريور ادامه مي يابد.تعداد تخمي كه لاكپشت ميگذارد بسته به شرايط محيطي ،خصوصيات فيزيكي،سن و نوع گونه متفاوت است.متوسط جهاني  تعداد تخم براي لاكپشت عقابي حدود 120 عدد است كه متاسفانه در خليج فارس به دليل آلودگي هاي شديد نفتي و استرس هاي حاصل از رفت و آمد هاي دريايي اين ميزان به 80 تخم كاهش يافته است.هر لاكپشت عقابي بين 6 تا 8 سال طول مي كشد تا به سن بلوغ برسد و در اين مدت طولاني براي تغذيه هزاران كيلومتر را در دريا طي مي كند.برخي بر اين عقيده اند كه لاكپشت هاي دريايي بعد از رسيدن به سن بلوغ براي تخمگذاري به زادگاه مادري خود باز ميگردند، و در طي اين مسافت بسيار طولاني با خطرات زيادي رو به رو مي شود، كه از جمله مي توان به شكار توسط انسان ها ،گير افتادن در تور هاي ماهيگيري و خفگي در زير آب ، برخورد با صخره ها در هنگام وزش طوفان هاي شديد دريايي و شكار توسط ديگر جانوران در هنگام تخمگذاري اشاره كرد.                       

لاكپشت ها عموما در شب و هنگام مد كامل براي تخم گذاري به ساحل مي آيند. و در صورت مناسب بودن ساحل ماسه اي از نظر درجه حرارت و رطوبت ،آماده تخمگذاري مي شوند.هر لاكپشت متناسب با طول فليپر هاي عقبي خود چاله اي به عمق تقريبي 35 تا 45 سانتي متر جهت تخم گذاري حفر مي كند، و تخم ها را درون آن مي ريزد.به همراه تخم ها مايعي ضد قارچ و آنتي باكتريال به درون لانه ريخته مي شود تا در مدتي كه تخم ها در زير ماسه قرار دارند، فاسد و از بين نروند.از ديگر خصوصيات جالب لاكپشتها اين است كه بر اساس درجه حرارت و رطوبتي كه ماسه دارد نسبت نر و مادگي فرزندان خود را تعيين مي كنند.بعداز گذشت حدود 50 تا 75 روز از زمان تخم گذاري              

جوجه ها سر از تخم بيرون مي آورند و از يك محيط بسته چند سانتي متري وارد جهاني بسيار وسيع و پهناور مي شوند.هنگام بيرون آمدن جوجه ها باز هم خطرات زيادي در كمين است.آنها زماني كه از تخم بيرون مي آيند و به سطح زمين مي رسند ذاتا به سمت نور طبيعي دريا حركت ميكنند.و اگر در نزديكي لانه چراغ هاي تير برق و ديگر نورهاي مصنوعي وجود داشته باشند ،سبب گمراهي بچه لاكپشتهاي بسيار كوچك و كم انرژي شده و پس از گذشت  چند ساعت و اتمام انرژي بدنشان در خشكي پرونده زندگيشان بسته مي شود.از ديگر خطراتي كه متوجه بچه هاست،پرندگان دريايي و آبزيان شكارچي در داخل آب هستند.كه به محض بيرون آمدن نوزادان و ورودشان به محيط آبي به آنان حمله كرده و شكارشان مي كنند.                                                 

با وجود خطرات گفته شده كه تنها جزئي از مشكلات دوران زندگي لاكپشت هاست ،لازم است نسبت به حفظ آنها كه نه تنها براي ديگر موجودات بلكه براي خود انسان نيزكه درراس هرم زنجيره‌ي غذايي قرار دارد مفيد است تلاش كنيم.        

خوشبختانه در سالهاي اخير در كشورمان اقدامات ارزنده اي در جهت حفظ نسل اين گونه‌ي ارزشمند صورت پذيرفته و در حال انجام است .كه از آن جمله مي توان به مركز حفاظت و مونيتورينگ لاكپشت هاي دريايي در جزيره كيش اشاره كرد.اين مركز به صورت شبانه روزي اقدامات بيومتري و حفاظتي را به صورت علمي انجام مي دهد. و اميدواريم در آينده اي نزديك و با تلاش و همكاري مردم شاهد بازگشت جمعيت اين موجود دوست داشتني در حد تعادل طبيعت باشيم.                                                              

حقايقي درباره مرجانها:

 

=*‌مرجانها موجب شفافيت آب مي شوند.            

=‌*مرجانها اكسيژن آب را تامين مي كنند.           

=*مرجانها هريك اكوسيستم كاملي هستند.           

=*مرجانها فقط 1%از بستر دريا را پوشش مي دهند.                                                     

=*مرجانها بزرگترين جاذبه صنعت اكوتوريست جهانند.                                                   

=*مرجانها دو دسته اند:مرجانهاي سخت و مرجانهاي نرم                                            

=*مرجانها 25%از تمام حيات درياها را درخود حفظ مي كنند.                                            

=*مرجانها بيش از 80000 گونه حياتي را در خود جاي داده اند.                                            

=*مرجانها به دوطريق تقسيم سلولي وپراكنش لاروها توليد مثل مي كنند.                             

=*مرجانها به ازاي هريك متر مربع ،47000دلار ارزش اقتصادي دارند.                                 

=*مرجانها گونه اي از جاندارانند كه نه گياهند و نه جانوربلكه ماينرال نام دارند.                           

=*مرجانها به غير از غذا ،خانه و مكاني امن براي زندگي موجودات دريايي هستند.                       

=*مرجانها داراي اندامهايي به نام تنتيكل مي باشند كه به وسيله آن پلانگتونها را به دام مي اندازند.   

=*مرجانها در علم پزشكي جهت توليد داروهاي ضد سرطان و پيوند استخوان استفاده مي شوند.         

=*مرجانها جزيره هاي كم ارتفاعي مانند كيش را در برابر خشم امواج و فرسايش محافظت مي كنند.    

=*مرجانها قديمي ترين اكوسيستم زمين هستند. و جوانترين مرجانها 18000سال عمر دارند.          

=*مرجانها تا جايي كه مواد غذايي دارند رشد مي كنندسپس رشد آنان متوقف گرديده و اجازه رشد به گونه هاي ديگر مي دهند.                              

 

 

 

مرجانها در خطر انقراض هستند:                                         

مرجانها در سطح جهان به سرعت در حال تخريب و در معرض خطر انقراض قرار گرفته اندو در صورت ادامه روند تخريب ، باقي آنان نيز در بيست سال آينده از بين خواهند رفت.

 

خطرات تهديد كننده مرجانها:

- لايروبي دريا و استحصال زمين

-آلودگي درياها(فاضلاب،زباله ،مواد نفتي)

- ساخت و ساز در سواحل

- ماهيگيري بيش از حد و استفاده از روش هاي مخرب صيد.

- گرم شدن زمين و آب شدن يخ هاي قطبي

- شكاف لايه اوزون

 

نكاتي مفيد و كارآمد جهت جلوگيري از تخريب مرجانها:

از دست زدن به مرجانها اجتناب كنيد.

از شكستن يا تخريب آنها جلوگيري نماييد.

از قايقراني در مناطق مرجاني خودداري نماييد.

در مناطق مرجاني لنگر نيندازيد.

در مناطق مرجاني ماهيگيري نكنيد.

 

               

طرح حفاظت از لاكپشت هاي دريايي جزيره كيش:

يكي از مهمترين عوامل تهديد لاكپشت ها در جزيره كيش تخريب لانه ها و جمع آوري تخم ها توسط افراد سود جو و نا آگاه بوده كه صدمات بسيار جبران ناپذيري را به نسل اين جانور وارد ساخته است.يكي ديگر از مواردي كه جزء مخاطرات زندگي لاكپشت ها محسوب مي شود،نورهاي مصنوعي محيط هستند كه موجب مي شوند لاكپشت هاي بالغ كه براي تخم گذاري به ساحل آمده اند و همچنين نوزادان خارج شده از تخم ها از مسير اصلي خود خارج شوندو مسير خود را به سمت دريا پيدا نكنند .آلودگي نوري جاده جهان نيز در جزيره كيش به همين طريق باعث مرگ و مير لاكپشت ها مي شود.زباله هاي ريخته شده در سواحل نيز به عنوان مانعي درمسير بچه لاكپشت ها به سمت ساحل محسوب مي شود.زيرا لاكپشت ها وقتي از تخم بيرون مي آيندبسيار گرسنه و كم انرژي هستند و وجود اين موانع موجب اتمام انرژي آنها پيش از رسيدن آنها به دريا شده و منجر به مرگ آنها مي گردد.                                                     

اهداف طرح:

- حفاظت از مكان هاي تخم گذاري لاكپشتان دريايي در سواحل جزيره                                        

- تنوير افكار عمومي كيشوندان و گردشگران در خصوص اهميت حمايت و حفاظت از لاكپشت هاي دريايي ، بازسازي ذخاير.                               

- تقويت جذابيت‌هاي‌اكوتوريستي‌جزيره                    

پايش و مونيتورينگ:

- ثبت تعداد مراجعت هاي به ساحل جهت شناسايي ساحل يا تخمگذاري و ثبت گونه مراجعه كننده در دفاتر مخصوص. 

- فنس كشي و كد گذاري لانه ها به منظور بيومتري نوزادان پس از خروج از تخم ها از ديگر فعاليت هاي انجام شده در اين راستا مي باشد.                                    

- در طول اجراي طرح ،بسياري از كيشوندان و گردشگران علاقمند براي ديدن تخم گذاري لاكپشت ها و يا خارج شدن نوزادان از تخم به سايت مذكور مراجعه كه براي مجريان طرح نويد آينده اي روشن براي ادامه و گسترش طرح حفاظت  و مونيتورينگ لاكپشت هاي دريايي مي باشد.     

لاكپشت هاي دريايي:

بهار در راه است و امسال نيز مانند سالهاي گذشته ،فصل تخم گذاري لاكپشت هاي دريايي در حال آغاز شدن است.از پنج گونه لاكپشت دريايي كه در خليج فارس زندگي مي كنند تنها دو گونه لاكپشت نوك عقابي و سبز در سواحل اين خليج نيلگون تخم گذاري مي كنند.در سال هاي گذشته در اثر فعاليت هاي اقتصادي و تخريب زيستگاه هاي ماسه اي در نزديكي سواحل و همچنين شكارو برداشت تخم آنها توسط برخي افراد ،جمعيت شان به شدت كاهش يافته و در خطر انقراض قرار گرفته اند .جزيره كيش نيز يكي از زيستگاه هاي مناسب براي تخم گذاري لاكپشتهاست.كه متاسفانه در اثر فعاليت هاي توسعه اي در خط ساحلي ،قسمت اعظمي از سواحل ماسه اي و مستعد تخم گذاري در آن از بين رفته است.در بررسي هايي كه از سطح جزيرهانجام  شده است،تنها بخش كوچكي از جنوب جزيره نسبت به ديگرنقاط مستعد تخم گذاری است که  به عنوان منطقه حفاظت شده محيط زيست انتخاب گردیده است و با نصب  و راه اندازي يك كانكس در اين ناحيه،به صورت شبانه روزي از اين سايت انتخابي حفاظت مي شود.. اميدواريم با اقدامات مستمر و مفید ،بتوانيم در حفظ نسل اين گونه ي بسيار زيبا و مفيد طبيعت موفق باشيم.               

توصيه هايي به هنگام حمله خرس:

اگر ناگهان با يك خرس روبرو شديد ،فورا به ملايمت چيزي خطاب به او بگوييد و با او صحبت كنيد چون اين كار نشانه آن است كه شما تهديدي براي او به حساب نمي آييد.اگر خرس از جاي خود تكان نخورد و به طرفي حركت نكرد ،در انتخاب مسير حركت تدبير به خرج دهيد. به صحبت با خرس ادامه دهيد و با حفظ همان فاصله اي كه در ابتداي مواجهه با او داشتيد از آنجا عبور كنيد و اگر خرس از محل دور شد باز هم توقف نكنيدو به راه خود ادامه دهيد.اين نكته را نيز بدانيد كه براي خرس ها فربه كردن خود و ذخيره غذا در بدن به قصد زمستان خوابي ، موضوع مرگ و زندگي است.بنابراين هر چه كمتر مزاحم آن شويدو آرامش آن را بر هم بزنيد بهتر است.به صورت دسته جمعي به تماشاي خرسها بايستيد و همزمان صدايي توليد كنيد ، در اين صورت خيالتان راحت باشد كه موجب اضطراب و ترس خرسها نخواهيد شد.                    

 

 

آخرين حربه اي كه هنگام رويارويي با خرس ميتوانيد به آن متوسل شويد:

خرس هاي قهوه اي خيلي به ندرت و گهگاه اگر احساس كنند چيزي آنها را تهديد ميكند حمله ميكنند در حالي كه حمله خرس هاي سياه معمولا به قصد كشتن است.                           

اسپري فلفل بهترين وسيله ي دفاع در مقابل خرس هاست.(اين اسپري حاوي نوعي گاز اشك آور و استفاده از آن ساده است).اگر اين اسپري را نداريد و در موقعيتي قرار داريد كه يك خرس قهوه اي مانند يك قطار سريع السير در حال نزديك شدن به شماست، فرار نكنيد. به جاي آن با صورت به روي زمين بخوابيد و دستهايتان را پشت گردن قرار داده و نقش يك جسم مرده و بي جان را بازي كنيد.اين عمل احساس تهديد شدن را در خرس كاهش مي دهد و احتمالا باعث مي شود كاري به شما نداشته باشد.                                         

اگر يك خرس قهوهاي جوان تنها (يا هر نوع خرس سياه ) دارد به سمت شما مي آيد و يا پيرامون شما در حال چرخ زدن است از هر چه در اختيار داريد مثل عصاي پياده روي، دو چرخه يا هر شيء ديگر استفاده كنيدو آن را بين خودتان و خرس حايل قرار دهيد. چنانچه دو نفر  و يا بيشتر هستيد رعايت اين نكته خيلي مهم است كه حتما كنار يكديگر بايستيد . اگر احيانا تمام موارد فوق بي نتيجه ماند به شكل يك دسته ،گرد هم جمع شويد و با تمام قوا ، جيغ زنان و لگد زنان با خرس پيكار كنيد.از چاقو كمك بگيريد يا از شاخه درختان به عنوان چماق استفاده نماييد.هرگز سعي نكنيد در حين جدال با خرس از درخت بالا برويد.                                         

نكته بسيار مهمتر اينكه به علت كوتاه تر بودن دستهاي خرس نسبت به پاهايش در هنگام دويدن در مناطق شيب دار تعادل خود را به راحتي از دست مي دهد و از دنبال كردن شما صرف نظر مي كند.ولي در بالا رفتن از سربالايي هاي بسيار موفق بوده و به راحتي مي دود. بنابر اين توصيه مي شود از اين مناطق دوري كنيد و به سمت مكان هاي سراشيبي حركت كنيد.                                             

رشته‌ها و منابع كارشناسي ارشد محيط زيست

۱- معرفي رشته ها :

*دانشگاه آزاد :

- علوم محيط زيست در ۳ گرايش تنوع زيستي زيستگاه ها ، آلودگي ، ارزيابي و آمايش                                                                                                       - مديريت محيط زيست در ۳ گرايش مديريت ، اقتصاد ، حقوق                                                                                                                          - مهندسي محيط زيست در ۲ گرايش آب و فاضلاب و آلودگي هوا

*دانشگاه دولتي :                                                                                 مديريت و برنامه ريزي محيط زيست ، طراحي محيط ، مهندسي منابع طبيعي - محيط زيست

۲ - معرفي منابع :

رشته علوم محيط زيست(آزاد) و محيط زيست دولتي از نظر طرح کنندگان پرسش آزمون و منابع امتحاني تا حدود زيادي همانند هستند.

۳ گرايش علوم محيط زيست نيز از نظر درس ها و منابع امتحاني يکي هستند ولي ضريب درس گرايش مورد نظر و درس زبان تخصصي ، ۳ مي باشد.

الف)كتاب ها :

۱) آلودگي هاي محيط زيست (آب ، هوا ، خاک ، راديواکتيو و ...)                               - آلودگي محيط زيست(آب ، خاک ، هوا) - عرفان منش و افيوني - انتشارات ارکان اصفهان.                                                                                                    - آلودگي محيط زيست(هوا ، آب ، خاک ، صوت) - مينو دبيري - انتشارات اتحاد.                                                                                                         - مهندسي محيط زيست - مجيد عباسپور - انتشارات دانشگاه آزاد

۲) شناخت و حمايت محيط زيست                                                                      - شناخت محيط زيست - ترجمه وهاب زاده - انتشارات جهاد دانشگاهي مشهد.                                                                                                      - اکولوژي - اردکاني - انتشارات دانشگاه تهران.                                                   - شالوده بوم شناسي - ترجمه ميمندي نژاد - انتشارات دانشگاه تهران.

۳) پارکداري و ارزيابي محيط زيست

- طرح ريزي پارک هاي ملي(پارکداري) - هنريک مجنونيان - انتشارات سازمان حفاظت محيط زيست.                                                                                               - شالوده آمايش سرزمين - مجيد مخدوم - انتشارات دانشگاه تهران.                         - ارزيابي اثرات زيست محيطي - مسعود منوري - انتشارات سازمان حفاظت محيط زيست.

۴) زبان تخصصي

- زبان تخصصي براي دانشجويان محيط زيست - جعفر نوري - انتشارات دانشگاه آزاد.                                                                                                         - واژه نامه هاي آخر برخي کتاب ها از جمله کتاب شناخت محيط زيست يا مهندسي محيط زيست.                                                                                                      - فرهنگ دوسويه محيط زيست - منوري - انتشارات سازمان حفاظت محيط زيست.

۵) اکولوژی حیات وحش

اين درس مجموعه اي است از درس هاي بوم شناسي مهره داران ، اکولوژي عمومي ، مباني مديريت حيات وحش ، فنون مديريت حيات وحش و زيست شناسي حفاظت.

- جغرافياي زيستي - نيشابوري - انتشارات سمت.                                                  - بوم شناسي و مديريت حيات وحش - ترجمه مصداقي - انشارات دانشگاه امام رضا(ع).                                                                                                         - مباني محيط زيست - ترجمه وهاب زاده - انتشارات جهاد دانشگاهي مشهد.                                                                                                        - مقدمه اي بر اکولوژي رفتار - ترجمه وهاب زاده - انتشارات جهاد دانشگاهي                                                                                                                - اکولوژي عمومي - نيشابوري - انتشارات دانشگاه پيام نور.                              - تنوع حيات - ترجمه وهاب زاده - انتشارات جهاد دانشگاهي مشهد.                           - غايه ها و کاربرد آنها در شناسايي پستانداران - خالق زاده بيگ - انتشارات جهاد دانشگاهي اصفهان.

۶) بیولوژی حیوانات شکاری                                                                           - جانور شناسي۲ - بهرام کيابي - انتشارات دانشگاه پيام نور.                                   - راهنماي صحرايي پستانداران ايران - هوشنگ ضيايي - انتشارات سازمان حفاظت محيط زيست.                                                                                                      - راهنماي صحرايي پرندگان ايران - جمشيد منصوري - انتشارات ذهن آويز.                                                                                                         - پرنده شناسي - جمشيد منصوري - انتشارات دانشگاه آزاد تنکابن.                            - حيات وحش ايران - اسکندر فيروز - انتشارات مرکز نشر دانشگاهي.

ب) ساير منابع :

۱) مطالعه جزوه کلاسی استادان زیر :

-مهندس جلیل سرهنگ زاده(استاد دانشگاه یزد)                                                                                                          - دکتر محمود کرمي (دانشگاه تهران + علوم و تحقيقات تهران)

- دکتر بهروز بهروزي راد (واحد علوم تحقيقات اهواز + نور مازندران«تربيت مدرس»)

- مهندس خليلي پور (دانشگاه علوم و فنون دريايي ، خرمشهر)

- دکتر همامي (دانشگاه صنعتي اصفهان)

- دکتر کابلي (دانشگاه صنعتي اصفهان + دانشگاه تهران)

- دکتر مخدوم و دکتر ياوري (دانشگاه تهران)

- دکتر کيابي (جزوه هاي قديمي - دانشگاه گرگان + دانشگاه شهيد بهشتي)

۲) کتاب هاي آموزشي انتشارات خانيران

۳) جزوه هاي سنجش تکميلي

۴) تست هاي سال گذشته

۵) مراجعه به جهاد دانشگاهي دانشکده کشاورزي و منابع طبيعي دانشگاه تهران - کرج

*در رشته مديريت محيط زيست گرايش مديريت به جاي درس هاي اکولوژي حيات وحش و بيولوژي حيوانات شکاري ، از درس هاي رياضيات و آمار و مباني مديريت پرسش داده مي شود.

منابع :

- تئوري هاي مديريت - جاسبي - انتشارات دانشگاه آزاد.

- مديريت و برنامه ريزي محيط زيست - محرم نژاد - ناشر : مؤلف.

- اصول و روش هاي مديريت زيست محيطي - ترجمه مهرداد اندرودي - نشر کنگره.

- رياضيات و آمار - مرتضي نصت - انتشارات ؟

- آمار و احتمالات کاربردي - نيکوکار و عربزاده - انتشارات آزاده.

 

 

 

برخي تالابهاي بين المللي ايران

استان	نام منطقه	رديف
مازندران	تالاب ميانكاله،خليج گرگان‌وآب‌بندان لپوي زاغ مرز	1-
فارس	درياچه پريشان،دشت ارژن	2-
آذربايجان	درياچه اروميه	3-
فارس	درياچه بختگان (ني ريز)	4-
گيلان	تالاب انزلي	5-
خوزستان	تالاب شادگان وكفه زيرجزرومد خورالاميه وخور موسي	6-
سيستان و بلوچستان	تالاب هامون صابري	7-
آذربايجان غربي	درياچه گبي	8-
سيستان وبلوچستان	تالاب هامون پوزك	9-
آذربايجان غربي	شورگل و يادگارلو- دورگه سنگي	10-
گيلان	مصب رودخانه سفيدرود و كولاب بندر كياشهر	11-
گيلان	امير كلايه	12-
آذربايجان شرقي	تالاب قوريگل	13-
گلستان	تالابهاي آلماگل ، آلاگل ،آجي گل	14-
هرمزگان	تنگه خوران	15-
هرمزگان	مصب رود شور- رود شيرين- رود ميناب	16-
هرمزگان	مصب رود گز – رود حرا	17-
اصفهان	تالاب گاوخوني ، مردابهاي بخش سفلاي زاينده رود	18-
گلستان	تالاب گوميشان	19-
هرمزگان	جزيره شيدور	20-
سيستان و بلوچستان	خليج گواتر و هور باهو	21
مازندران	آب بندانهاي فريدونكنار ،از باران و سرخ رود	22-

:otis tardaميش مرغ

 

 

ميش مرغ بزرگترين پرنده‌اي است كه قدرت پرواز دارد.پرنده نر بالغ حدود 100 سانتي متر بوده و 16 كيلوگرم وزن دارد.نرو ماده شبيه به هم هستند،با اين تفاوت كه نرها داراي سبيل ميباشند وكمي بزرگ جثه ترند.                                                                                       

اين پرنده‌ي زيبا داراي سر و گردن خاكستري روشن و سطح پشتي نخودي با راه راه عرضي سياه مي باشدوسطح شكمي آن سفيد وسينه به رنگ بلوطي است كه در فصل جفت گيري رنگينتر ميشود.

عادات و رفتار:

ميش مرغ پرنده‌اي اجتماعي بوده و در فصل تخمگذاري 2تا 3 تخم مي‌گذارد و منوگام است.                                                                      

زيستگاه:                                                                                   

زيستگاه ميش‌مرغ در دشتهاي صاف و پهناور و بيشتر در كشتزارها بويژه چمنزارها،يونجه‌زارها،و اراضي زراعي مي‌باشد.در حال حاضر در استان هاي كردستان و همدان (اسد‌آباد)به صورت انگشت شمار وجود دارد.متاسفانه جمعيت اين  پرنده به خاطر شكار بي رويه وتخريب زيستگاهش به شدت در حال كاهش است. واگر روند به همين منوال پيش بروداز بين خواهد رفت.بر اساس آخرين آمار ارائه شده از سوي كارشناسان سازمان حفاظت محيط‌زيست در طي سال‌هاي اخير تنها 2 قطعه از اين پرنده در اسد‌اباد همدان مشاهده گرديده است.

 

 

 

نخستین همایش منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه آزاد بروجرد

 

دانشگاه آزاد اسلامي واحد بروجرد همايشي تحت عنوان منابع طبيعي و محيط زيست درتاريخ 1تا 2 دي ماه   برگزار ميكند .لذا از علاقمندان به شركت در اين همايش دعوت مي كند تا با ارسال مقالات خود در اين همايش شركت كنند.براي شركت در همايش ابتدا مقاله خود را در محيط Microsoft Word تايپ نموده و سپس آنرا بر اساس چهار چوب زير تنظيم نماييد.

روش نگارش مقاله

1- عنـوان مقاله با فونت titr و در اندازة 18

2- درج نام نويسنده يا نويسندگان به ترتيب اولويت همراه با آدرس محل

كار يا تحصيل و پست الكترونيكي افراد با فونت titr و اندازة 14

3- درج فهرست مطالب موجود در متن با فونت Lotus و اندازة 14

4- متن مقاله با فونت Lotus و اندازة متن  12، فاصلة از اطراف كاغذ 3

سانتيمتر و فاصلة بين خطوط 1 سانتيمتر باشد. 

فهرست منابع استفاده شده با فونت مشابه متن و در انتهاي مقاله ذكر شود. 

مهلت ارسال مقالات تا 20 روز قبل از اغاز همايش است 

براي ارسال مقاله مي‌توانيد با آدرس پست الكترونيكي [e-mail]  يا آدرس پستي ذيل مكاتبه نماييد:

بروجرد، ميدان نواب، دانشگاه آزاداسلامي، مجتمع دانشگاهي امام خميني، گروه منابع‌طبيعي، دبيرخانة همايش منابع‌طبيعي و محيط زيست.

 

لايه‌ي ازن

لايه‌ي ازن تنها لايه جاذب، بخش زيان آور طيف ماوراء بنفش خورشيد است،كه به عنوان سپري حفاظتي عمل كرده و مانع از برخورد مستقيم اين اشعه زيانبار به سطح كره زمين و موجودات روي آن مي‌شود.در چند دهه‌ي گذشته تا كنون در اثر فعاليت‌هاي مخرب انساني بوي‍‍ژه بعد از انقلاب صنعتي ،حجم عظيمي ا ز گازهاي مخرب نظير‍‍‍‍‍‍ كلرو فلورو كربن‌ها توليد شده و با صعود آنها به قسمت‌هاي  فوقاني اتمسفر بخشي از اين لايه حياتي  تخريب كرديده است.مطالعات نشان مي‌دهد كه كاهش 25%لايه ازن سبب نابودي 10%از آّبزيان طبقه فوقاني و 25%آبّزيان سطحي خواهد شد. در اوايل دهه 1970 حفره ازن موضوع بحث دانشمندان و سياست مداران قرار گرفت و در سال1985 كنوانسيوني در جهت حفاظت از لايه ازن با حضور 28 كشور تحت عنوان كنوانسيون وين در كشور اتريش منعقد گرديد.به دنبال آن در سال 1987 پي گيري‌ها جدي تر شد و منجر به انعقاد پروتكل مونترال گرديد.پروتكل مونترال درمورد مواد كاهنده لايه ازن ،در 16 سپتامبر  سال1987در كشور كانادا منعقد شد ، تاريخ عضويت ايران در اين پروتكل به سال 1990 ميلادي باز مي‌گردد.بر اساس مفاد پروتكل مونترال كشور هاي عضو بايد اقدامات ذيل را انجام دهند.1 حذف كامل كلرو فلورو كربن ها ،برو فلورو كربنها و تترا كلريد كربن تا سال 2010 ميلادي.2-خارج نمودن متيل كلرو فرم و متيل برمايد از چرخه مصرف در برنامه ميان مدت و تا پايان سال2014ميلادي .3- اقدامات بلند مدت براي حذف هيدرو كلرو فلورو كربن ها تا پايان سال 2040 ميلادي.اكنون با گذشت 20سال از انعقاد اين پروتكل فعاليت هاي گسترده اي از سوي كشورهاي عضو صورت گرفته، كه تحقق كامل مفاد آن نيازمند همكاري‌هاي بيشتر اين كشور ها و ديگر كشور‌هاي غير عضو است.                                                                                                                    

مهندسی محیط زیست یا کارشناسی ناپیوسته محیط زیست

همانگونه كه ميدانيد،سلامت روحي وجسمي مردم هر كشوري مستلزم سالم و پاكيزه نگهداشتن محيط زيست آن كشور است.و اين امر نيازمند تلاش همگاني و كوشش دلسوزانه‌ي نيروهاي متخصص و مهندسين مجربي است كه ضمن شناسايي علل و عوامل بر هم زننده تعادل محيط،با دادن راهكار‌هاي سازنده، سبب حفظ و سالم‌سازي آن براي نسل حال و آيندگان شوند.امروزه با وجود تلاشهاي جهاني و بين المللي در زمينه شناساندن مهندسي محيط زيست ،و نقش سازنده آن در رفع بسياري از مشكلات اجتماعي و روحي و جسمي مردم ،متاسفانه در كشور ما اين رشته مورد بي مهري و بي توجهي قرار گرفته ،به طوري كه نه تنها در جهت شناسايي آن و فرهنگ سازي در ميان مردم گام‌هاي چندان موثري برداشته نشده است ، بلكه در پي اقدامي دور از انتظار با برداشتن عنوان مهندسي از مقطع ناپيوسته ،هم ارزش آن نسبت به ساير رشته هاي منابع طبيعي كاهش يافته و هم انگيزه و انرژي افرادي كه در اين زمينه مشغول به تحصيل بوده و هستند و مشتاقانه در اين راه گام برمي‌دارند  را از بين خواهد برد.                                           

فلامینگو های بختگان

متاسفانه با وجود تلاش‌هاي گسترده بين المللي در زمينه‌ي بهسازي طبيعت وحفظ محيط زيست ،ما شاهد بي مهري برخي مسئولان در اين زمينه در كشورمان هستيم.از آن جمله مي توان به مرگ بيش از 2000 فلامينگو كه از ذخاير طبيعي كشورمان هستند در اثرخشك شدن درياچه بختگان ،به دليل بستن سد دربالا دست درياچه  اشاره كرد.پاسخ اين سوالات را چگونه بايد داد:                                

-آياديگرمخلوقات حق حيات ندارند،و اين حق فقط براي انسان است؟

-آيا براي رسيدن به برخي اهدافمان،بايد با بي انصافي با محيط و ديگر موجودات برخورد كرد؟                                               

- در صورت نابودي اكثر گونه هاي گياهي و جانوري چه جوابي براي آيندگان خواهيم داشت،ايا آنها نيز به مانند ما حق بهره گيري مادي و معنوي از طبيعت و مواهب آن را ندارند؟                                 

و هزاران پرسش هاي ديگر ،كه اميد است روزي وجدان خفته ي ما انسان ها بيدار شود و به فكر چاره بيفتد.........                         

 

 

آیا میدانید که....

گربه‌ها براي سنجيدن ميزان بزرگي يا كوچكي فضايي كه مي‌خواهند به آن وارد شوند،از سبيل هاي خود استفاده مي‌كنند.

- از ميان هر 5000 خرچنگ درازي كه در شمال اقيانوس اطلس متولد مي‌شوند،يكي به رنگ آبي روشن است.

- يك اسب تقريبا 600كيلو گرمي،سالانه،هفت برابر بيشتراز وزن خود غذا مي‌خورد.

90-%ازگونه‌هاي‌پرندگان‌‌سيستم‌جفت‌گيري‌‌‌منوگامي (تك‌همسري)دارند.

- هر خرگوش دريايي 3كيلوگرمي در هر دقيقه،مي‌تواند 40000تخم بگذارد.

- قلب وال كبود در هر دقيقه،فقط9مرتبه مي‌تپد.

- رشد دندان‌هاي سگهاي آبي،هرگز متوقف نمي‌شود.

- هر پروانه قادراست از طريق 12000چشم به شما بنگرد.

- اندازه زبان آفتاب پرستان 2برابر طول بدنشان است.

- زبان تمساح‌ها به سقف دهانشان چسبيده است.

- طول عمر سنجاقك ها 24ساعت است.

- راسو‌هاي ماده (موش‌خرماها)اگر در دماي زياد قرار گيرند ويا جفتي براي خود پيدانكنند،مي ميرند.

 

 

برخی اصطلاحات زیست محیطی

Catadromous fish	16-ماهي دريا زاد	Acid soot	1-دوده اسيدي
catchment	17-آبخيزداري	Activated sludge	2-لجن فعال
chronic	18-مزمن	aerosol	3-هواپخش
ciliophora	19-مژكداران	afforestation	4-جنگل كاري
conservation	20-حفاظت	Air pollution	5-آلودگي هوا
protection	21-حمايت	Airself-cleansing	6-خود پالايي هوا
conservationist	22-محيط بان	algology	7-جلبك شناسي
demography	23-جمعيت شناسي	allelopathy	8-دور ساختن
dominance	24-چيرگي	anoxia	9-كمبود اكسي‍‍ژن
Domestic sewage	25-فاضلاب خانگي	aquaculture	10-كشت جانداران آبزي
dust	26-گردوغبار	Artificial rain	11-باران مصنوعي
Earth quake	27-زلزله	biocide	12-كشنده
ecad	28-سازگار	Biological extinction	13-انقراض زيستي
emigration	29-مهاجرت	bivalves	14-دوكفه‌اي
migration	30-كوچ	Carring capacity	15-ظرفيت برد

            

:DDT

DDT:

 

د.دت مخفف دي كلرو دي فنيل تري كلرو اتان است.در آب غير محلول ولي در حلال هاي آلي،محلول است.حلاليت آن در بنزين 106،سيكلو هگزان 100،كلروفرم95،و در اتانول معادل 1.5 گرم در ليتر است. د.د.ت يك مولكول آب گريز است كه با مداخله سيستم هاي انتقال يون در غشاء سلول هاي عصبي ، عمل مي كند.اين اثرات مانع انتقال عصبي مي شود. د.د.ت و حشره كش هاي مرتبط با آن ،آفت كش‌هاي ارگانو كلرين ناميده مي‌شوند.همه آنها مهار كننده كانال يوني و به شدت سمي هستند.اين تركيب در سال 1950 وارد بازار شد و معجزه كرد. زيرا اولين حشره كش واقعي بود كه در سراسر دنيا در رابطه با كشاورزي انقلابي به پا كرد.د.د.ت اولين بار 130 سال قبل به وسيله يك دانشجوي آلماني به نام زيدلر سنتز شد.فرمول ساخته شده حدود 70 سال فراموش شده بود تا اين كه مجددا دكتر پاور‌مولر ، زماني كه در جستجوي يافتن حشره كشي براي استفاده بر عليه بيد معمولي لباس بود آن را كشف كرد.                                                                                                                 

تصور مي‌شود كه د.د.ت پمپ سديم،پتاسيم را كه براي انتقال پيام عصبي حياتي است مهار مي كند و درنتيجه منجر به تحريك خود به خودي نرون ها همراه با انقباض غير ارادي عضلات مي شود كه نهايتا به مرگ مي انجامد.                                                                                                                                             

د.د.ت به شدت پايدار است و بنابراين در آب،خاك ،بافت حيوانات و گياهان و محيط زيست مقاوم است.نيمه عمر آن در خاك حدود 30 سال و در بافت گياهي و جانوري و محيط حتي از اين هم پايدار تر است.و به وسيله ميكرو ارگانيزم‌ها وگرما ويا اشعه ماوراء بنفش به كندي تجزيه مي‌شود.اين تركيب به شدت چربي دوست بوده و ترجيها در تركيبات چرب بافت گياهان و جانوران تجمع مي‌يابد.                                                                 

د.د.ت از طريق تنفس و تغذيه و به ندرت ازطريق پوست جذب مي شود. ميزان انباشتگي در بافت چربي ابتدا بالا و سپس كند مي شود.زمان مورد نياز در انسان جهت تعادل د.د.ت در بدن حدود يكسال است.استفاده از آن زماني كاهش پيدا كرد كه از سميت زيست محيطي آن اطلاع حاصل شد.مصرف آن در اواسط دهه‌ي 1960 ممنوع شد و امروزه به ندرت استفاده مي‌شود بجز در مواردي خاص، نظيرمبارزه با پشه آنوفل مالاريا در آفريقا ،زيرا بدون د.د.ت ،كنترل مالاريا ممكن نيست.و مردم زيادي تلف مي‌شوند.                                                                                                                                 

 

((آلاينده ها ،بهداشت و استاندارد در  محيط زيست.

                                                                 عباس اسماعيلي ساري))          

 

 

آفت كشها

 

 

آفت‌كشهاو اثرات آنها در محيط‌زيست:

هجوم آفتهاي گوناگون(حشرات،قارچ‌ها،علف‌هاي هرز،جوندگان‌وغيره)به فراورده‌هاي كشاورزي يكي از مشكلاتي است كه از ديرباز متوجه فعاليت‌هاي اين بخش از اقتصاد جهان بوده است.بخش قابل توجهي از فراورده هاي غذايي جهان در مراحل مختلف كاشت،داشت،برداشت،ذخيره‌سازي وتوزيع، توسط انواع آفات گياهي از بين مي‌روند.مگر آنكه اقدامات لازم در جهت رفع اين آفات صورت گيرد.يكي از اقداماتي كه در اين زمينه در جهت كنترل و نابودي آفات صورت مي گيرد استفاده از آفت‌كشهاي مختلف است.اگر چه آفت كشهاي مورد استفاده نيز به نوبه‌ي خود به محيط‌زيست اثرات زيانباري را وارد مي‌آورند ولي اگر استفاده از آنها به طور اصولي و با رعايت استاندارد ها صورت گيرد نه تنها مضر نخواهند بود،بلكه آثار سودمندي را نيز خواهند داشت. در زير به نكات مثبت و منفي استفاده از آفت‌كش‌ها به اختصار اشاره خواهيم كرد.

اثرات منفي:

-افزايش مقاومت ‍‍ژنتيكي آفات

-نابود كردن دشمنان طبيعي آفات و تبديل آفتهاي ضعيف به آفتهاي قويتر

-كم اثر شدن آفت‌كشها و نياز به توليد مداوم آنها به صورت قويتر با دوز بالا
-اثر كوتاه مدت بر سلامت و بهداشت انسان.(كه بيشتر متوجه كشاورزان در نتيجه‌ي تماس با آفت‌كش مي‌شود)

-اثر بلند مدت بر سلامت و بهداشت انسان.(در نتيجه‌ي استفاده از مواد غذايي آلوده به آفت كشها)

اثرات مثبت:

-حفاظت از حيات برروي سياره زمين (به طور مثال استفاده از ِِِد.د.ت‌بعد از جنگ جهاني دوم به اين سو كه جان 7ميليون نفر را در برابر  انواع بيماريهاي خطرناك مانند مالاريا نجات داد.

-افزايش توليد مواد غذايي و كاهش هزينه هاي توليد.(شعار علم اقتصاد)

-سرعت وسهولت در استفاده ونيز تاثير فوري آن

-قابليت تغيير در تركيب

-ويژگي‌هاي يك آفت كش خوب وسازگار با محيط زيست:

-فقط آفت مورد نظر را نابود سازد

-اثرات سوءبهداشتي (در درازمدت و كوتاه مدت)بر سلامت انسان وديگر موجودات نداشته باشد

-قابل تجزيه در طبيعت باشد

مقاومت ژنتيكي آفات را افزايش ندهد -                                                                              

-استفاده از آن مقرون به صرفه باشد

 (فصلنامه علمي محيط‌زيست شماره29)